Nghị quyết 04-NQ/TW năm 2026 tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới do Ban Chấp hành Trung ương ban hành

NGHỊ QUYẾT

HỘI NGHỊ LẦN THỨ HAI
BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG KHOÁ XIV
VỀ TIẾP TỤC TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ, TIÊU CỰC TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
-----

Qua 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khoá X, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt, kiên trì, đồng bộ, toàn diện, với quyết tâm chính trị cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, đạt nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, có bước tiến mạnh, đột phá lớn, góp phần quan trọng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, tính nêu gương của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu còn hạn chế. Cơ chế, chính sách, pháp luật vẫn còn bất cập; một số chủ trương, quan điểm mới của Đảng chưa được thể chế hoá kịp thời, đồng bộ; kiểm soát quyền lực và các biện pháp phòng ngừa chưa thực sự hiệu quả. Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên một số lĩnh vực vẫn diễn biến phức tạp, nghiêm trọng, tinh vi hơn, vẫn là nguy cơ đe doạ sự tồn vong của Đảng và chế độ.

I- MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM

1. Mục tiêu

Kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số" liên tục trong những năm tới; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.

2. Quan điểm

2.1. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự giám sát của Nhân dân; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; kiên quyết, kiên trì, thường xuyên, liên tục, từ cơ sở, chi bộ đảng. Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các biện pháp để "không thể, không dám, không muốn, không cần" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

2.2. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt lợi ích của quốc gia - dân tộc, của Nhân dân lên trên hết và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước. Vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa kiến tạo phát triển, khuyến khích, bảo vệ người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; bảo đảm hài hoà giữa lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.

2.3. Đẩy mạnh phòng ngừa, phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm; kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm. Chủ động nhận diện, dự báo, cảnh báo, xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, kiểm soát hiệu quả các điều kiện phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là các lĩnh vực then chốt, trọng yếu, lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

2.4. Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia - dân tộc để xử lý phù hợp. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.

2.5. Kế thừa, phát huy các giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh; chú trọng tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chủ động hội nhập và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với Việt Nam.

II- NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP

1. Nâng cao vai trò, trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu, thực hành văn hóa liêm chính của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

- Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động phòng ngừa, thường xuyên tự kiểm tra, giám sát, phát hiện, xử lý từ sớm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ, ngay từ cơ sở, chi bộ. Xử lý nghiêm người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che, cản trở việc phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời có cơ chế khuyến khích, bảo vệ tổ chức, cá nhân, người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ đơn vị, cơ quan, tổ chức.

- Xây dựng, kiên trì thực hành văn hóa liêm chính, lấy liêm chính làm giá trị cốt lõi, chuẩn mực ứng xử, chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và toàn xã hội. Nâng cao hiệu quả giáo dục liêm chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong hệ thống giáo dục quốc gia. Quyết tâm xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với 3 trụ cột trọng tâm: Thể chế liêm chính - nền công vụ liêm chính - đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính. Cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đi đầu trong tu dưỡng, rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự gương mẫu, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không để vợ (chồng), con và người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Nâng cao vai trò, trách nhiệm, sức chiến đấu của chi bộ, tổ chức cơ sở đảng; tăng cường quản lý, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ và quan hệ xã hội của đảng viên; chủ động phòng ngừa, kịp thời kiểm tra, giám sát, xử lý khi có dấu hiệu vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

2. Hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm

- Thể chế hoá, cụ thể hoá đầy đủ, kịp thời chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo các văn kiện, nghị quyết của Đảng, trước hết là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Rà soát, bổ sung, điều chỉnh, khắc phục kịp thời những sơ hở, bất cập, tạo môi trường chính trị, pháp lý minh bạch, ổn định, an toàn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực, phục vụ phát triển. Sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Đất đai và pháp luật có liên quan, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Nghiên cứu xây dựng Luật về đăng ký tài sản.

- Kịp thời sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và pháp luật có liên quan để thể chế hoá các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về chính sách miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung; việc giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt đối với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, phát hiện tội phạm; việc mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền, giảm áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm kinh tế, chức vụ. Hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; về xử lý vật chứng, tài sản trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử; về thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội.

Ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội để thể chế hoá kịp thời các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai, vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm các chủ trương, quan điểm mới của Đảng nhanh chóng được thực thi.

- Tiếp tục hoàn thiện các quy định của Đảng, nhất là quy định về trách nhiệm nêu gương, những điều đảng viên không được làm, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, trách nhiệm người đứng đầu, trách nhiệm giải trình, chất vấn trong Đảng. Hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

- Xây dựng và thực thi có hiệu quả văn hóa tuân thủ pháp luật, chuẩn hoá quy trình xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật; xoá bỏ triệt để cơ chế xin - cho, không để "lợi ích nhóm" cài cắm, thao túng trong các cơ chế, chính sách, pháp luật.

3. Kiểm soát quyền lực chặt chẽ, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

- Hoàn thiện và thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên các lĩnh vực, nhất là các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn; chú trọng kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền 3 cấp, bảo đảm thực sự liêm chính, phục vụ Nhân dân.

- Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, trọng tâm là cấp chiến lược và cấp cơ sở, nhất là người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá, sử dụng cán bộ, bảo đảm dân chủ, công khai, công tâm, khách quan theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí gắn với sản phẩm cụ thể, theo vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, quản lý, giám sát cán bộ gắn với kiểm soát chặt chẽ, thực chất, hiệu quả tài sản, thu nhập của cán bộ. Kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

- Tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để phục vụ người dân, doanh nghiệp. Xây dựng, hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia và Bộ chỉ số đánh giá hiệu quả về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

NGHỊ QUYẾT

HỘI NGHỊ LẦN THỨ HAI
BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG ĐẢNG KHOÁ XIV
VỀ TIẾP TỤC TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ, TIÊU CỰC TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
-----

Qua 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khoá X, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện quyết liệt, kiên trì, đồng bộ, toàn diện, với quyết tâm chính trị cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, đạt nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, có bước tiến mạnh, đột phá lớn, góp phần quan trọng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, tính nêu gương của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu còn hạn chế. Cơ chế, chính sách, pháp luật vẫn còn bất cập; một số chủ trương, quan điểm mới của Đảng chưa được thể chế hoá kịp thời, đồng bộ; kiểm soát quyền lực và các biện pháp phòng ngừa chưa thực sự hiệu quả. Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên một số lĩnh vực vẫn diễn biến phức tạp, nghiêm trọng, tinh vi hơn, vẫn là nguy cơ đe doạ sự tồn vong của Đảng và chế độ.

I- MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM

1. Mục tiêu

Kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số" liên tục trong những năm tới; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.

2. Quan điểm

2.1. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự giám sát của Nhân dân; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; kiên quyết, kiên trì, thường xuyên, liên tục, từ cơ sở, chi bộ đảng. Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các biện pháp để "không thể, không dám, không muốn, không cần" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

2.2. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt lợi ích của quốc gia - dân tộc, của Nhân dân lên trên hết và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước. Vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa kiến tạo phát triển, khuyến khích, bảo vệ người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; bảo đảm hài hoà giữa lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.

2.3. Đẩy mạnh phòng ngừa, phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm; kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm. Chủ động nhận diện, dự báo, cảnh báo, xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, kiểm soát hiệu quả các điều kiện phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là các lĩnh vực then chốt, trọng yếu, lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

2.4. Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia - dân tộc để xử lý phù hợp. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả.

2.5. Kế thừa, phát huy các giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh; chú trọng tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chủ động hội nhập và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với Việt Nam.

II- NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP

1. Nâng cao vai trò, trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu, thực hành văn hóa liêm chính của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

- Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động phòng ngừa, thường xuyên tự kiểm tra, giám sát, phát hiện, xử lý từ sớm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ, ngay từ cơ sở, chi bộ. Xử lý nghiêm người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che, cản trở việc phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời có cơ chế khuyến khích, bảo vệ tổ chức, cá nhân, người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ đơn vị, cơ quan, tổ chức.

- Xây dựng, kiên trì thực hành văn hóa liêm chính, lấy liêm chính làm giá trị cốt lõi, chuẩn mực ứng xử, chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và toàn xã hội. Nâng cao hiệu quả giáo dục liêm chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong hệ thống giáo dục quốc gia. Quyết tâm xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với 3 trụ cột trọng tâm: Thể chế liêm chính - nền công vụ liêm chính - đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính. Cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đi đầu trong tu dưỡng, rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự gương mẫu, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không để vợ (chồng), con và người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Nâng cao vai trò, trách nhiệm, sức chiến đấu của chi bộ, tổ chức cơ sở đảng; tăng cường quản lý, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ và quan hệ xã hội của đảng viên; chủ động phòng ngừa, kịp thời kiểm tra, giám sát, xử lý khi có dấu hiệu vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

2. Hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm

- Thể chế hoá, cụ thể hoá đầy đủ, kịp thời chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo các văn kiện, nghị quyết của Đảng, trước hết là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Rà soát, bổ sung, điều chỉnh, khắc phục kịp thời những sơ hở, bất cập, tạo môi trường chính trị, pháp lý minh bạch, ổn định, an toàn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực, phục vụ phát triển. Sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Đất đai và pháp luật có liên quan, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Nghiên cứu xây dựng Luật về đăng ký tài sản.

- Kịp thời sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và pháp luật có liên quan để thể chế hoá các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về chính sách miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung; việc giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt đối với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, phát hiện tội phạm; việc mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền, giảm áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm kinh tế, chức vụ. Hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; về xử lý vật chứng, tài sản trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử; về thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội.

Ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội để thể chế hoá kịp thời các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai, vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm các chủ trương, quan điểm mới của Đảng nhanh chóng được thực thi.

- Tiếp tục hoàn thiện các quy định của Đảng, nhất là quy định về trách nhiệm nêu gương, những điều đảng viên không được làm, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, trách nhiệm người đứng đầu, trách nhiệm giải trình, chất vấn trong Đảng. Hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

- Xây dựng và thực thi có hiệu quả văn hóa tuân thủ pháp luật, chuẩn hoá quy trình xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật; xoá bỏ triệt để cơ chế xin - cho, không để "lợi ích nhóm" cài cắm, thao túng trong các cơ chế, chính sách, pháp luật.

3. Kiểm soát quyền lực chặt chẽ, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

- Hoàn thiện và thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên các lĩnh vực, nhất là các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn; chú trọng kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền 3 cấp, bảo đảm thực sự liêm chính, phục vụ Nhân dân.

- Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, trọng tâm là cấp chiến lược và cấp cơ sở, nhất là người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá, sử dụng cán bộ, bảo đảm dân chủ, công khai, công tâm, khách quan theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí gắn với sản phẩm cụ thể, theo vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, quản lý, giám sát cán bộ gắn với kiểm soát chặt chẽ, thực chất, hiệu quả tài sản, thu nhập của cán bộ. Kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

- Tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để phục vụ người dân, doanh nghiệp. Xây dựng, hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia và Bộ chỉ số đánh giá hiệu quả về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Đẩy mạnh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt; có cơ chế, lộ trình minh bạch tài sản trong toàn xã hội. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình cho từng ngành, lĩnh vực, gắn với mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

- Tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

4. Phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, công bằng, khách quan, nghiêm minh, nhân văn, thuyết phục, hiệu quả, không có vùng cấm, không có ngoại lệ

- Đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử và xử lý vi phạm; tăng cường giám sát thường xuyên, ngay từ đầu các chủ trương, chính sách của Đảng, các dự án, công trình quan trọng. Kiểm tra, thanh tra, kiểm toán có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các địa bàn, lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và các vấn đề dư luận xã hội quan tâm. Chủ động nhận diện, điều tra, xử lý đồng bộ, kịp thời các vi phạm trong các lĩnh vực mới, trọng yếu, then chốt; kiên quyết ngăn chặn, không để hình thành "nhóm lợi ích" nhằm trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Nghiêm cấm việc lợi dụng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực để can thiệp, cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Xử lý nghiêm minh, công bằng, khách quan, đồng bộ, kịp thời, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bảo đảm nhân văn, thuyết phục, hiệu quả; ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, tổ chức; trường hợp đến mức phải xử lý hình sự thì cho phép chủ động áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, nhưng có thời hạn thực hiện cụ thể và là căn cứ quan trọng để xem xét biện pháp xử lý tiếp theo.

- Nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả công tác giám định, định giá tài sản và thu hồi tài sản. Thực hiện đồng bộ các biện pháp kịp thời thu hồi tối đa tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt do tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

5. Tạo chuyển biến mạnh mẽ, đột phá về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội

- Thực hiện đồng bộ các giải pháp, xây dựng, lan toả văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí; chú trọng chống lãng phí nguồn lực, lãng phí thời gian, lãng phí cơ hội phát triển. Tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn lực của nền kinh tế, nhất là trong các lĩnh vực then chốt, như: Năng lượng, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài chính, tài sản công, đầu tư công và các lĩnh vực mới, công nghệ mới.

- Hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, chế độ chi tiêu công phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu "hạch toán kinh tế" và hiệu quả xã hội. Tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các công trình, dự án tồn đọng, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí; tổ chức thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, chấm dứt tình trạng đầu tư dàn trải. Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; đổi mới quản lý, quản trị, tái cơ cấu các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm hoạt động hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

6. Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền; huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

- Chủ động đẩy mạnh và đổi mới, hiện đại hoá công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục, tạo sự lan toả, đồng thuận, thống nhất cao trong toàn xã hội về quyết tâm phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của Đảng, Nhà nước; đấu tranh, phản bác kịp thời, hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch. Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí, truyền thông; tăng cường thông tin, tuyên truyền gương người tốt, việc tốt; bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và khen thưởng kịp thời tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tăng cường giám sát việc xây dựng và thực thi pháp luật; việc thực thi công vụ của người có chức vụ, quyền hạn; việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, văn hóa liêm chính của cán bộ, đảng viên. Hoàn thiện cơ chế để Nhân dân kiến nghị, phản ánh, tố giác tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và kiểm soát quyền lực nhà nước thực sự hiệu lực, hiệu quả. Chủ động, kịp thời nắm bắt dư luận, giải quyết đến cùng các kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo hợp pháp của Nhân dân.

7. Tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan có chức năng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; mở rộng hợp tác quốc tế về phòng, chống tham nhũng

- Tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ đạo Trung ương và Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; hoàn thiện các thiết chế phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm không chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

- Hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có chức năng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tăng cường kiểm soát quyền lực, thực hành liêm chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay trong các cơ quan có chức năng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

- Tăng cường hợp tác quốc tế, đàm phán, ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp, các thoả thuận, điều ước quốc tế về phòng, chống tham nhũng và đẩy mạnh việc truy bắt, dẫn độ những đối tượng bỏ trốn, thu hồi tài sản tham nhũng tẩu tán ra nước ngoài.

III- TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội và lợi ích quốc gia - dân tộc làm căn cứ để chỉ đạo. Bộ Chính trị ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết, xác định rõ lộ trình, thời hạn thực hiện; lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ, kịp thời, hiệu quả, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, hành động của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

2. Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao, Đảng ủy Viện Kiểm sát nhân dân tối cao chỉ đạo thể chế hoá đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết.

Giao Đảng ủy Chính phủ chủ trì, phối hợp với Đảng ủy Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao, Ban Nội chính Trung ương và các cơ quan có liên quan chỉ đạo xây dựng, trình Quốc hội khoá XVI ban hành nghị quyết đặc thù để thể chế hoá kịp thời các chủ trương, quan điểm mới của Đảng theo các nghị quyết chiến lược quan trọng và các kết luận của Bộ Chính trị về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai, vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

3. Các tỉnh ủy, thành ủy, các ban đảng, đảng ủy trực thuộc Trung ương tổ chức nghiên cứu, học tập, quán triệt, xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện Nghị quyết và triển khai thực hiện nghiêm túc đến cấp cơ sở, chi bộ.

4. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Nội chính Trung ương giúp Bộ Chính trị, Ban Bí thư hướng dẫn, tổ chức nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết; chỉ đạo các cơ quan báo chí tăng cường tuyên truyền về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và quá trình thực hiện Nghị quyết.

5. Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện cơ chế để Nhân dân tích cực tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

6. Ban Nội chính Trung ương theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện Nghị quyết; định kỳ sơ kết, tổng kết, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư theo quy định.

Nghị quyết này thay thế Nghị quyết số 04-NQ/TW, ngày 21/8/2006 của Hội nghị Trung ương 3 khoá X; Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/5/2012 của Hội nghị Trung ương 5 khoá XI; Kết luận số 10-KL/TW, ngày 26/12/2016 của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 50-CT/TW, ngày 07/12/2015 của Bộ Chính trị.