Kế hoạch 270/KH-UBND năm 2025 thực hiện chương trình trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2026 - 2030

KẾ HOẠCH

THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH TRỢ GIÚP XÃ HỘI VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO NGƯỜI TÂM THẦN, TRẺ EM TỰ KỶ, NGƯỜI RỐI NHIỄU TÂM TRÍ DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2026 - 2030

Thực hiện Quyết định số 1929/QĐ-TTg ngày 25/11/2020 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Chương trình trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2021 - 2030.

Theo đề nghị của Sở Y tế tại Tờ trình số 4731/TTr-SYT ngày 08/10/2025 và ý kiến đồng ý của các Thành viên Ủy ban nhân dân tỉnh (văn bản ghi ý kiến số 3519/VPUBND-VHXH ngày 13/10/2025 của Văn phòng Ủy ban nhân dân).

Ủy ban nhân dân ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2026-2030, gồm các nội dung như sau:

I. MỤC TIÊU

1. Mục tiêu chung

Phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ của mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội, phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí, đảm bảo các đối tượng đều có cơ hội được chăm sóc, chữa trị, phục hồi. Thực hiện đầy đủ chính sách trợ giúp xã hội cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí theo quy định; huy động có hiệu quả các nguồn lực để hỗ trợ hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần nhằm thúc đẩy sự phục hồi, bảo vệ quyền của người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí, hướng tới mục tiêu công bằng và phát triển bền vững.

2. Mục tiêu cụ thể

- Trên 95% người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới các hình thức khác nhau; 85% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc phát hiện sớm dạng khuyết tật phổ tự kỷ và được can thiệp sớm; ít nhất 70% trẻ em tự kỷ nặng được điều trị, giáo dục, phục hồi chức năng và trợ giúp xã hội phù hợp tại cơ sở phục hồi chức năng, trợ giúp xã hội.

- Ít nhất 90% trẻ em khuyết tật phổ tự kỷ ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục.

- Ít nhất 60% người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí được hỗ trợ hướng nghiệp, lao động trị liệu tại cơ sở trợ giúp xã hội; ít nhất 60% hộ gia đình người rối nhiễu tâm trí có nhu cầu và đủ điều kiện được vay vốn với lãi suất ưu đãi theo quy định.

- 90% người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí có khó khăn về tài chính được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu.

- Hằng năm, 90% người tâm thần nặng, đặc biệt nặng có hành vi nguy hiểm đến gia đình, cộng đồng và 100% người tâm thần lang thang được tiếp nhận, chăm sóc, phục hồi chức năng luân phiên tại các cơ sở trợ giúp xã hội.

- 100% cơ sở trợ giúp xã hội chăm sóc người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí có câu lạc bộ thể dục, thể thao, văn hoá, văn nghệ; thu hút 50% người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí tham gia tập luyện thể dục, thể thao; 30% người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí tham gia văn hoá, văn nghệ và biểu diễn nghệ thuật.

- 80% số người trầm cảm, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí khác có nguy cơ cao bị tâm thần và người tâm thần được tư vấn, trị liệu tâm lý phục hồi chức năng xã hội và sử dụng các dịch vụ công tác xã hội khác tại cộng đồng và các cơ sở chăm sóc, phục hồi chức năng cho người tâm thần, cơ sở y tế.

- 85% gia đình có người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí có nguy cơ cao bị tâm thần được nâng cao nhận thức, kỹ năng về chăm sóc, trợ giúp và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng.

- Ít nhất 85% cán bộ, nhân viên công tác xã hội và cộng tác viên công tác xã hội làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ tâm thần tại cơ sở và cộng đồng được nâng cao năng lực thông qua tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ.

II. NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP

1. Trợ giúp về y tế

- Tiếp tục nghiên cứu, đề xuất với các cơ quan có thẩm quyền ban hành cơ chế chính sách trợ giúp xã hội, phục hồi chức năng, chính sách bảo hiểm y tế cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí.

- Thực hiện dịch vụ phát hiện sớm trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí; tuyên truyền, tư vấn về phục hồi chức năng đối với người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí.

- Tiếp tục củng cố và nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tâm thần toàn diện tại cơ sở y tế chuyên khoa về chăm sóc sức khoẻ tâm thần.

- Triển khai phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng.

2. Trợ giúp về giáo dục

- Nghiên cứu xây dựng chính sách về giáo dục đối với trẻ em tự kỷ và người chưa thành niên rối nhiễu tâm trí; tiếp tục tạo điều kiện cho trẻ tự kỷ, rối nhiễu tâm trí được tham gia học tập, giáo dục hòa nhập; lồng ghép giáo dục sức khỏe tâm thần tích cực và các yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần vào Chương trình, hoạt động ở các cấp học.

- Phát triển dịch vụ tham vấn trong trường học (xây dựng chương trình tham vấn trong trường học, tập huấn và đào tạo giáo viên về tham vấn, tăng cường nhận thức về sức khỏe tâm thần).

- Triển khai tài liệu do Trung ương biên soạn; tổ chức tập huấn cho giám viên, cán bộ quản lý, nhân viên hỗ trợ, trợ giúp giáo dục trẻ em tự kỷ, người chưa thành niên rối nhiễu tâm trí, gia đình về nghiệp vụ giáo dục trẻ em tự kỷ và người chưa thành niên rối nhiễu tâm trí.

- Khuyến khích thành lập cơ sở giáo dục cho trẻ tự kỷ, rối nhiễu tâm trí ngoài công lập nhằm đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của trẻ tự kỷ, rối nhiễu tâm trí và gia đình.

- Triển khai, cập nhật, rà soát quản lý dữ liệu về giáo dục đặc biệt của trẻ em tự kỷ và người chưa thành niên rối nhiễu tâm trí vào phần mềm quản lý hệ thống hỗ trợ giáo dục cho trẻ em tự kỷ, người chưa thành niên rối nhiễu tâm trí.

3. Trợ giúp hướng nghiệp, lao động trị liệu, hỗ trợ sinh kế và văn hóa, thể thao

- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực làm công tác trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí tại các cơ sở trợ giúp xã hội và cộng đồng.

- Hỗ trợ cơ sở vật chất xây dựng mô hình hướng nghiệp, lao động trị liệu với nhiều hình thức lao động phù hợp với từng đối tượng, khả năng nghề nghiệp của bản thân người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí. Hướng nghiệp, tổ chức lao động trị liệu văn hóa và thể thao phù hợp cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí tại các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở phục hồi chức năng.

- Khuyến khích, tạo điều kiện để người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí tham gia thể thao, văn nghệ, tiếp xúc với người thân… sinh hoạt học tập theo năng khiếu, sở thích.

- Tăng cường vai trò của cán bộ xã hội trong hỗ trợ người có vấn đề về sức khỏe tâm thần phục hồi và tái hòa nhập: dạy nghề, việc làm, sinh kế, liên kết các dịch vụ xã hội, hỗ trợ kỹ năng sống. Ưu tiên gia đình có người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí được vay vốn ưu đãi để tạo việc làm và mở rộng việc làm.

4. Phát triển mạng lưới các cơ sở trợ giúp xã hội làm nhiệm vụ chăm sóc giáo dục phục hồi chức năng đối với người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí

- Mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ của các cơ sở trợ giúp xã hội cung cấp dịch vụ chăm sóc, trợ giúp xã hội, phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí theo quy hoạch của Trung ương và của Tỉnh.

- Tăng cường mô hình dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần toàn diện, đảm bảo sự kết nối giữa cơ sở y tế và cơ sở trợ giúp xã hội: bao gồm các dịch vụ nâng cao sức khỏe tâm thần, dự phòng, phát hiện sớm, chuẩn đoán, điều trị, quản lý, phục hồi chức năng và chăm sóc xã hội.

- Tiếp tục lồng ghép một số hoạt động của hệ thống Văn phòng Công tác xã hội và Y tế cơ sở để tư vấn, trị liệu tâm lý, phục hồi chức năng, trợ giúp tiếp cận các dịch vụ xã hội cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí và quản lý đối tượng tại địa phương.

- Thành lập nhóm, Câu lạc bộ gia đình có đối tượng là người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí để trao đổi kinh nghiệm giáo dục và chăm sóc tại gia đình; can thiệp sớm đối với trẻ tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dạng nhẹ.

- Hỗ trợ cơ sở trợ giúp xã hội ngoài công lập hoạt động hiệu quả nhằm tăng cường điều kiện về cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng và năng lực cung cấp các dịch vụ trợ giúp xã hội cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí.

- Hướng dẫn về thủ tục, điều kiện thành lập và chuyên môn nghiệp vụ đối với các cơ sở ngoài công lập thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc đối tượng rối nhiễu tâm trí trên địa bàn tỉnh.

5. Nâng cao năng lực đội ngũ công chức, viên chức, cộng tác viên

- Đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về công tác xã hội lâm sàng trong chăm sóc sức khỏe tâm thân, trẻ em tự kỷ và rối nhiễu tâm trí cho cán bộ, công chức, viên chức, nhân viên, cộng tác viên; bồi dưỡng các kỹ năng, sàng lọc phát hiện sớm đối với trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí; đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu về sức khỏe tâm thần, trẻ em tự kỷ.

- Tập huấn cho cán bộ, nhân viên, cộng tác viên, các đoàn thể, tổ chức xã hội làm công tác trợ giúp xã hội và gia đình đối tượng về các kỹ năng chăm sóc, trợ giúp và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí.

- Tổ chức, học tập trao đổi kinh nghiệm về lĩnh vực trợ giúp xã hội chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí.

6. Truyền thông, nâng cao nhận thức của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội về chăm sóc và phục hồi chức năng; nâng cao kiến thức, kỹ năng trợ giúp người tâm thần

- Triển khai các hoạt động truyền thông đa dạng về hình thức và nội dung: truyền thông qua các phương tiện thông tin đại chúng: báo, đài phát thanh truyền hình của Trung ương và địa phương; truyền thông qua các sản phẩm truyền thông: tờ rơi, sách, tài liệu hướng dẫn; truyền thông trực tiếp tại cộng đồng...

- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu và phổ biến pháp luật về lĩnh vực trợ giúp xã hội chăm sóc và phục hồi chức năng về sức khỏe tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí.

7. Thiết lập hệ thống theo dõi, giám sát, đánh giá

- Khảo sát thông tin về người người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí trên địa bàn tỉnh. Tổ chức, phân loại, đánh giá nhu cầu của đối tượng và xây dựng kế hoạch trợ giúp đối tượng.

- Theo dõi, giám sát và đánh giá kết quả trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng đối với người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí trên địa bàn tỉnh đảm bảo thông tin được tổng hợp từ các cấp quản lý và cơ quan thực hiện Chương trình.

- Tổng hợp báo cáo, phổ biến thông tin kết quả thực hiện trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng đối với người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí theo quy định.

- Tiếp tục triển khai cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin quản lý người bệnh tâm thần, trẻ em tự kỷ; quản lý đối tượng online, sử dụng thẻ hoặc vân tay quản lý, sử dụng apple để quản lý người bệnh.

III. KINH PHÍ THỰC HIỆN

1. Kinh phí thực hiện Chương trình được bố trí từ ngân sách nhà nước theo phân cấp quản lý ngân sách hiện hành, nguồn kinh phí lồng ghép thực hiện các nhiệm vụ thuộc chương trình, đề án, dự án khác có cùng mục tiêu trên địa bàn và các nguồn kinh phí huy động từ sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật. Việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn thi hành.

2. Hằng năm, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao tại Kế hoạch, các cơ quan, đơn vị thuộc các cấp lập dự toán kinh phí thực hiện Chương trình cùng kỳ xây dựng dự toán ngân sách:

- Đối với cấp tỉnh: gửi Sở Tài chính tham mưu trình UBND tỉnh, HĐND tỉnh bố trí kinh phí thực hiện theo quy định.

- Đối với cấp xã: gửi Phòng chức năng phụ trách tài chính tổng hợp tham mưu trình UBND cấp xã, HĐND cấp xã bố trí kinh phí thực hiện theo quy định.

IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Sở Y tế

- Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành có liên quan triển khai, thực hiện Kế hoạch này; hướng dẫn các sở, ngành, địa phương thực hiện các nội dung thuộc thẩm quyền được phân công; tổng hợp báo cáo kết quả định kỳ theo chỉ đạo của UBND tỉnh và Bộ Y tế.

- Hướng dẫn các địa phương rà soát, cập nhật thông tin và dữ liệu về đối tượng người tâm thần theo quy định được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng để giải quyết theo chính sách hiện hành; đề xuất sửa đổi, bổ sung các chính sách bảo trợ xã hội liên quan đến người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh và đảm bảo theo quy định.

- Chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ trong hoạt động hỗ trợ y tế, phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, nhân viên, cộng tác viên, các đoàn thể, tổ chức xã hội làm công tác trợ giúp xã hội và gia đình đối tượng về các kỹ năng chăm sóc, trợ giúp và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí; tổ chức các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức, huy động sự trợ giúp của cộng đồng đối với người tâm thần, trẻ tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí.

- Phát triển, kiện toàn mạng lưới chăm sóc sức khỏe tâm thần, trong đó quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực trong chăm sóc và điều trị cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí.

- Giám sát và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở phòng và trị liệu rối nhiễu tâm trí; tăng cường triển khai hoạt động của mô hình tại các địa phương đảm bảo phù hợp, hiệu quả.

- Phối hợp với các sở, ngành liên quan về việc thành lập, kiện toàn các cơ sở giáo dục, trợ giúp đối với người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí trên địa bàn tỉnh theo quy định.

2. Sở Giáo dục và Đào tạo

Triển khai thực hiện các chương trình phòng ngừa, can thiệp sớm các trường hợp học sinh, sinh viên, học viên có biểu hiện tự kỷ và rối nhiễu tâm trí trong các cơ sở giáo dục và đào tạo; nghiên cứu đề xuất chính sách về giáo dục đối với trẻ em tự kỷ và người chưa thành niên rối nhiễu tâm trí; phối hợp tuyên truyền, tư vấn cho cha mẹ học sinh trong việc phát hiện và đưa trẻ đến cơ sở y tế, cơ sở trợ giúp xã hội phù hợp để được can thiệp sớm, kịp thời đối với các trường hợp có biểu hiện tự kỷ, rối nhiễu tâm trí trong các cơ sở giáo dục đào tạo.

3. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Hướng dẫn, chỉ đạo công tác tuyên truyền với các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng.

4. Sở Tài chính

Hằng năm, thực hiện thẩm định dự toán và cân đối nguồn ngân sách của tỉnh, tham mưu trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện Chương trình đảm bảo theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản pháp luật có liên quan. Hướng dẫn các cơ quan, đơn vị và địa phương xây dựng dự toán, quản lý và sử dụng kinh phí theo quy định hiện hành.

5. Sở Tư pháp

Phối hợp với Sở Y tế thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật, các cơ chế, chính sách của Nhà nước, của Tỉnh liên quan đến người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí; tham gia rà soát, kiểm tra các văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và UBND tỉnh liên quan đến lĩnh vực trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí; đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các văn bản không còn phù hợp để đảm bảo tính thống nhất với pháp luật hiện hành.

Chủ trì, hướng dẫn các hoạt động trợ giúp pháp lý đối với người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí có nhu cầu.

6. Ngân hàng chính sách xã hội chi nhánh tỉnh Quảng Ninh

Rà soát, hướng dẫn thực hiện hỗ trợ cho hộ gia đình người rối nhiễu tâm trí có nhu cầu và đủ điều kiện được vay vốn với lãi suất ưu đãi theo quy định.

7. Uỷ ban nhân dân xã, phường, đặc khu

Hằng năm, cân đối và bố trí kinh phí phù hợp từ nguồn ngân sách của địa phương để thực hiện các hoạt động trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng; tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả trên cơ sở lồng ghép phù hợp với các chương trình, kế hoạch khác của địa phương; báo cáo kết quả tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch này theo quy định.

8. Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các Tổ chức chính trị - xã hội tỉnh

- Phối hợp, tham gia thực hiện các nội dung, hoạt động trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030 theo kế hoạch này.

- Phối hợp thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền và phổ biến các chính sách của Nhà nước, của Tỉnh liên quan đến người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí. Tham gia xây dựng, phản biện và giám sát việc tổ chức thực hiện các chính sách về người tâm thần, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí.

Định kỳ hằng năm, các sở, ngành, địa phương báo cáo kết quả thực hiện (gửi về Sở Y tế) để tổng hợp, báo cáo theo quy định. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu có khó khăn vướng mắc, các đơn vị, địa phương kịp thời phản ánh về Sở Y tế để tổng hợp, báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, điều chỉnh./.